Heinrich, Klara en Leon Schipper

vorige naam / volgende naam / namenlijst

Deze pagina wordt momenteel geredigeerd. Correcties en aanvullingen kunt u melden aan de redactie, via webmaster@herdenkingleiden.nl

 

Heinrich Schipper
30.03.1921 Wenen
15.09.1942 Auschwitz

Weeshuisperiode:
08.04.1933 – 22.06.1933

(bron foto: Belgisch Staatsarchief, via Reinier Heinsman)

 

Klara Schipper
09.01.1925 Keulen
03.01.2018 USA

Weeshuisperiode:
08.04.1933 – 22.06.1933

 

 

 

Leon Schipper

20.10.1928 Keulen
16.01.2015 USA

Weeshuisperiode:
08.04.1933 – 22.06.1933

 

(bron foto: via Reinier Heinsman)

 

 

Vader:
Osias Schipper

Moeder:
Marya Mond

Huwelijk 1920 Wenen

De drie kinderen Schipper verbleven in 1933 circa 10 weken in Leiden, ze waren toen twaalf, acht en vier jaar oud. Ze kwamen uit Keulen, net als de vier kinderen Gurfinkel die twee dagen eerder werden ingeschreven. Ze waren de eerste Duitse vluchtelingen in de stad.

 

Hun verblijf in Leiden in het weeshuis duurde maar kort. Echter, het verhaal van met name Leon is bijzonder en daarom de moeite waard om hier beknopt te delen.

De ouders van de kinderen Schipper kwamen uit Polen. Via Oostenrijk, waar Heinrich werd geboren, verhuisden ze naar Duitsland. Klara en Leo werden in Keulen geboren en later woonden ze in Aachen, vlakbij Nederland. In 1933 kwam er een wet in Duitsland waardoor hun vader een boete zou moeten betalen omdat hij geen Duitse nationaliteit had. De familie vertrok naar Nederland en er begon een zoektocht voor een nieuw onderkomen in Nederland, België of Frankrijk. Dit lukte eerst niet en Leon woonde tijdelijk in Polen bij familie van zijn vader.

In 1936 lukte het vader Schipper om tijdelijk in België te mogen wonen en zijn gezin werd herenigd daar. Enkele jaren als gezin samen volgden in Antwerpen.

Begin september 1942 werd Heinrich, de oudste zoon, opgepakt. Korte tijd later werden de ouders opgepakt, maar Klara en Leon niet. In de Remembrance van Leon Schipper is dit verhaal te lezen. Klara wist valse papieren te krijgen en woonde bij een tante tot het einde van de oorlog. Leon ging naar een Joods weeshuis in Wezembeek. Op 30 oktober 1942 werd dit weeshuis ontruimd en naar kazerne Dossin gebracht. Via contacten waarbij Yvonne Nèvejean en koningin-moeder Elizabeth van België een belangrijke rol speelden (beiden kregen later in hun leven een Yad Vashem onderscheiding), kregen de kinderen van het weeshuis gratie.

Vervolgens gebeurde er iets heel bijzonders. De kinderen van Wezembeek, waaronder Leon Schipper, moesten hun koffers weer pakken en naar de vrachtwagen lopen die bij de ingang van de Dossin kazerne stond. De kinderen liepen langs een donkere kamer waar kleine kinderen van een ander weeshuis verbleven. Leon Schipper zei tegen vijf andere kinderen uit de groep van Wezembeek dat ze allemaal een van de kinderen uit die kamer moesten meenemen. De Duitsers bewakers zagen het niet en uiteindelijk stonden zo’n 65 kinderen en vijf personeelsleden te wachten om te vertrekken. De directrice van het Weeshuis van Wezembeek had ook nog een kleuter meegenomen bleek.

De vrachtwagen bleek te klein en moest twee keer rijden. De spanning was groot maar de hele groep inclusief de zeven meegenomen kleuters werd op deze manier gered. Leon had een kind van vier jaar oud meegenomen en het kind klampte zich aan hem vast. Leon was 14 jaar oud en zorgde voor de jongen. Maar na een poosje ging deze verzorging over naar de meisjes in Wezembeek. Leon overleefde de oorlog en emigreerde in 1948  samen met zijn zus naar de Verenigde Staten.

Leon trouwde in 1962 en kreeg twee kinderen. Hij werd ingenieur en bouwde mee aan de Apollo 11, de eerste Amerikaanse raket die op de maan landde, en bouwde later mee aan de pacemaker. In zijn leven dacht hij terug aan de jongen die hij als kleuter uit de kazerne Dossin had meegenomen. Wat was er van hem geworden? Hij probeerde het uit te zoeken maar het duurde tot 2003 tot hij hem vond met hulp van het Rode Kruis. Het verhaal haalde de Washington Post.

Het was Michael Hartogs, destijds Max en 4 jaar oud, die gered was door Leon Schipper. Hij had de oorlog overleefd en woonde ook in de Verenigde Staten. Michael en Leon ontmoeten elkaar in 2003 en bleven bevriend tot de dood van Leon in 2015. Het verhaal kwam in 2021 in de Belgische media naar aanleiding van onderzoek van Reinier Heinsman.

Leon schreef zijn herinneringen aan het eind van zijn leven in een herinneringsdocument van enkele pagina’s. Zijn laatste woorden daarin zijn ‘I saved a child, a man, who now is the head of a twelve-member family, which proves as the Torah says “He Who Saves a Life Saves The Whole World”.’

Zus Klara overleed in 2018, eveneens in de Verenigde Staten. Ze liet een man en kinderen en kleinkinderen achter.

 

Artikelen:

Washington Post, 10 december 2003

Nieuwsblad (Belgie), 26 april 2021

Rememberance of Leon Schipper (opvraagbaar)

 

Boek:

Reinier Heinsman, From the children’s home to the gas chamber and how some avoided their fate, 2021

 

Foto’s:

Met dank aan Reinier Heinsman, en met toestemming van de nabestaanden hieronder nog enkele foto’s:

Foto van Roni Wolf, met enkele van de geredde kleuters.
Op de voorste rij, tweede van rechts is Max, de jongen die door Leon werd gered.
Bron: via Reinier Heinsman.

De moeder en vader van de kinderen Schipper, Marya Mond en Osias Schipper.
Bron: Belgisch Staatsarchief, via Reinier Heinsman.

 

Foto van o.a. Leon. Hij staat op de een-na-achterste rij, eerste van links.

Bron: via Reinier Heinsman.

Leon Schipper (Bron: via Reinier Heinsman.)

 

 

 

vorige naam / volgende naam / namenlijst